Bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de toplumun her alanında Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID 19) Salgınının yaygınlaşmasına bağlı olarak sosyal ve ekonomik alanlarda olduğu gibi eğitim alanında da eğitim, öğretim, öğrenme ve yönetim süreçlerinde bazı değişim ve dönüşümler olmuş; söz konusu gelişmeler, yükseköğretim kurumlarımızı da etkilemiştir. Yükseköğretim Kurulu olarak bu salgın sürecinde, yerinde ve zamanında alınan bazı çerçeve karar ve düzenlemelerle, yükseköğretim kurumlarının birbirinden farklı özellik ve imkânlarının da gözetilmesi amacıyla yükseköğretim kurumlarımıza yetki devrinde bulunduk. Salgın sürecinin devam etmesine bağlı olarak önümüzdeki dönemde de yükseköğretim kurumlarımızın gözetmesi gereken bazı hususlara dikkati çekmek için Kurulumuzca 2020 yılında hazırlanan Kılavuzda bazı güncellemeler yapma ihtiyacı hasıl olmuştur.
Yaşanan kriz döneminde, her ne kadar kampüslerde alışık olduğumuz yoğun öğrenci trafiği görülmese de yükseköğretim kurumlarımızın kapıları hep açık kalmıştır. Ar-Ge faaliyetleri ile pek çok programda uygulamalı eğitimler devam etmiştir. Yaşanan salgın sürecinde yönetici, öğretim elemanı, öğrenci ve bütün çalışanlarıyla yükseköğretim kurumlarımız, yeniden öğrenme kapsamında uzaktan eğitim ve öğretim, harmanlanmış (hibrit) eğitim, öğrenme yönetim sistemi, çevrimiçi öğrenme vb. kavramlarla daha geniş bir şekilde tanışmış; olağanüstü bir çaba sarf ederek kendilerinin pedagojik ve teknik becerileriyle birlikte yükseköğretim kurumlarının teknik ve bilişim alt yapısını da geliştirmişlerdir. Bazı üniversitelerimiz bu süreçte, uzaktan eğitimle ilgili kendi geliştirdikleri yazılımları kullanmıştır.
2021-2022 Eğitim ve Öğretim Yılı güz döneminden itibaren üniversitelerimizde örgün programlarda yüz yüze eğitime geçilmesi kararlaştırılmıştır. Salgının seyrine göre yükseköğretim kurumları örgün programlarda harmanlanmış (hibrit) eğitim modeli de kullanılabilecektir. Harmanlanmış eğitime geçildiği durumda da gerekli önlemler alınarak uygulamalı eğitimler, olabildiğince yüz yüze yapılmalıdır. Teorik dersler ise salgının seyrine göre yüz yüze veya belirli bir oranda uzaktan eğitimle verilebilir. Uzaktan eğitimde, ilgili usul ve esaslara bağlı kalınmalı, dersin olabildiğince etkili bir şekilde sürdürülmesi için gerekli önlemler alınmalıdır. Önümüzdeki dönemde artık yükseköğretimde uzaktan eğitim ve öğrenme kapsamında, “uzaktan eğitim pedagojisi” konusunun, gündemimizde daha fazla yer alacağı muhakkaktır.
Kurulumuzca, salgının seyrine göre, uygulamalı eğitim, staj, işyerinde mesleki eğitim gibi konularda alınan kararlar, yükseköğretim kurumlarımıza iletilmiştir. Türk yükseköğretim sistemi, her alanda mümkün olan bütün önlemleri almak suretiyle bütün süreçleri dinamik ve çevik yönetim anlayışıyla yöneterek kriz ortamlarında ne denli hızlı uyum sağlama kabiliyeti olduğunu ortaya koymuştur. Salgının 2021-2022 Eğitim ve Öğretim yılında da devam etmesi ihtimaline karşılık yeni düzenlemeler yapılması ihtiyacı hasıl olmuş; bu bağlamda dünyadaki uygulamalar da incelenerek salgının bulunduğu ülkelerin yükseköğretim otoritelerinin ve üniversitelerinin aldıkları kararlar da kurulumuzca değerlendirilmiştir.
Daha önce Kurulumuzca hazırlanan ve yükseköğretim kurumlarımızla paylaşılan Kılavuz, önümüzdeki dönem için yeniden güncellenmiştir. Kılavuzda, bundan önceki kılavuzda yer alan Uzaktan Öğretim Uygulamaları, Uygulamalı Eğitimler, Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları, Yabancı Uyruklu Öğrenciler, Toplantılar, Kongreler ve Değişim Programları başlıkları aynen muhafaza edilmiş; içeriklerinde güncellemeler yapılmıştır.
Salgının dinamik bir süreç olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bölgesel ve yerel seyrine göre yükseköğretim kurumlarımızın ilgili kurulları tarafından farklı eğitim programlarının farklı uygulamalarına göre planlamalar yapılması gerektiği gözden uzak tutulmamalıdır. Nitekim salgının kontrol altında olduğu bir ilde yapılacak olan bire bir eğitimle vaka sayısının artma eğiliminde olduğu diğer bir ildeki uygulama ve staj eğitimleri için alınacak önlemler de elbette birbirinden farklı olacaktır. Hatta yine salgının seyrine göre eğitim ve öğretim yılının farklı dönemlerinde ve aylarında alınan önlemler de değişebilir.
Bu kılavuz, gelecekteki olası senaryolara göre yükseköğretim kurumlarımız için izlenmesi öngörülen genel bir çerçeve çizmekte; salgının bölgesel ve yerel seyrine göre farklı programlar için yapılacak olan uygulamalara yönelik hususlarda daha önce de olduğu gibi değişiklik yapma yetkisini, yükseköğretim kurumlarımızın ilgili kurullarına bırakmaktadır. Nitekim salgın süresince devletin ilgili kurum ve kuruluşlarının yanı sıra iller düzeyinde yerel otoritelerin aldığı kararların da takip edilmesi ve ona göre gerektiğinde uygulamalarda değişikliğe gidilmesi kaçınılmazdır.
Yükseköğretim kurumlarımız, oluşturdukları Koronavirüs Komisyonları, ilgili diğer kurul ve komisyonlar aracılığıyla eğitim ve öğretimle ilgili genel planlamalar yapabileceği gibi alternatif planlar da hazırlayarak gerektiğinde bunları da uygulamaya koyabilmelidir. Bu sürecin yükseköğretim sistemimiz açısından en önemli kazanımı, dünyanın ve ülkemizin zorlu bir süreçten geçtiği bu olağanüstü dönemde yükseköğretim kurumlarımız arasında gelişen dayanışma ve iş birliğidir. Bu bağlamda salgının devam etme temayülünde olduğu önümüzdeki dönemde de bütün kurum ve kuruluşlar arasında dayanışma ve iş birliği artarak devam etmelidir.
Bu salgın sürecinde Türkiye yükseköğretim sisteminin, üst kuruluşları, yükseköğretim kurumlarının yöneticileri, öğretim elemanları ve çalışanları, salgının dinamik karakterinin farkında olarak dinamik ve çevik bir yönetim anlayışıyla esnek kararlar yoluyla sistemi birlikte yönetmeye çalışarak salgının etkilerini en aza indirme çabası içinde olduk. Bu konuda gayret sarf eden bütün yönetici, öğretim elemanı ve çalışanlara teşekkür ederiz.
Rehberin tamamı için linke tıklayınız.
